Downloads
(alfabetisch gerangschikt)
Heeft u zelf bestanden die voor anderen
interessant zijn en die u bereid bent te delen via deze website, mail dan naar ykaldenbach@hotmail.com.
Algemene Standaard Testgebruik
NIP (2010)
In de AST
wordt beschreven hoe goed psychodiagnostisch onderzoek eruit behoort te zien.
Er wordt naar allerlei aspecten gekeken zoals bejegening, dossiervoering en
rapportage. De AST is geheel in lijn met de beroepscode 2007 van het NIP.
Angst
De bewezen effectieve behandeling
van angst is doorgaans cognitieve gedragstherapie en maakt gebruik van
technieken als exposure (met responspreventie) en
aanpassingen in cognities. Een goede interventie begint met psycho-educatie.
Download hier
een geïllustreerde uitleg voor kinderen, jongeren en hun ouders over angst,
vermijding en hoe de behandeling werkt. In dit document staat op de laatste
pagina een grafiek om te illustreren hoe vermijdingsleren en exposure werken. Deze grafiek kunt u nog iets krachtiger
gebruiken in uw psycho-educatie door de aparte PowerPoint
illustratie via de 
computer aan uw cliënt toe te lichten. Dit
werkt verhelderend en motiverend voor behandeling.
Om zicht te krijgen op het angstniveau,
kan het helpen ‘schaalvragen’ te stellen (‘Hoe hoog is je angst op een schaal
van 1 tot 10, waarbij 1 betekent…’). Gebruik hierbij een kleurenprint van de thermometer om aan het kind voor
te leggen, zodat deze ondersteund wordt in het taxeren van zijn angst.
Uiteraard is deze ‘angstthermometer’ ook voor allerlei andere doelen prima te
gebruiken zoals boosheid, stemming, vermoeidheid, energiepeil, de sfeer thuis
of schoolplezier. Sommige kinderen of therapeuten zullen een andere
schaalverdeling (bijvoorbeeld 1 tot 100) prettiger vinden of een positief
geformuleerde thermometer (geen angstthermometer maar een
ontspanningsthermometer, geen boosheidthermometer maar een
zelfcontrolethermometer, enz.) verkiezen. Je vraagt dan niet de klacht te kwantificeren maar juist de
mate waarin het doel is bereikt.
Beloningsprogramma
Beloningsprogramma’s komen in
velen soorten en maten voor en lang niet iedereen is zich ervan bewust wat er
allemaal komt kijken bij het succesvol voorbereiden en uitvoeren van zo’n
programma. Download de uitgebreide handleiding
voor ouders, groepsleiding en de therapeut. Verder kunt u gebruik maken van de
kant-en-klare schema’s
in Word die op maat kunnen worden ingevuld en aangepast aan de situatie en
wensen van het betreffende kind. Belangrijk is te benadrukken dat te snel
(lees: onvoldoende voorbereid) starten met een dergelijk programma het lastiger
kan maken om er naderhand succes mee te boeken. Laat de mensen die het moeten
uitvoeren dus eerst rustig het document bestuderen, maak daarna samen een
conceptprogramma (of laat hen een concept maken waarbij u vanuit uw
deskundigheid meedenkt en suggesties doet) en ga het pas uitvoeren als alles
voldoende stevig staat en ook met het kind goed voorbesproken is.
Beroepscode Nederlands
Instituut van Psychologen (2007)
Iedere psycholoog die lid is van
het NIP, is gebonden aan deze beroepscode.
Beweging en effect op
leerprestaties
Op 14 december 2011 verscheen er
een artikel
in de Volkskrant n.a.v. een onderzoek van bewegingswetenschappers van de
Universiteit Groningen. Dagelijks een uur doelgericht en complex bewegen blijkt
de cognitieve ontwikkeling goed te doen. Kinderen die over goede
bewegingsvaardigheden beschikken, beter presteren op competenties als lezen,
spellen en rekenen. Kinderen met bovenmatig bewegingstalent volgen vaker een
hoger schooltype (havo, vwo) dan het landelijk gemiddelde. Ze halen hogere
cijfers en blijven minder vaak zitten. Fittere kinderen zijn betere leerlingen.
Regelmatig bewegen leidt onder meer tot verbeterde doorbloeding van de
hersenen. Bij complexe bewegingsvaardigheden wordt gebruik gemaakt van dezelfde
hersengebieden als bij hogere cognitieve competenties. Fittere kinderen zijn
beter in problemen oplossen, ze letten beter op tijdens de les, maken bewustere
keuzes en vallen op door doelgericht gedrag. ‘Ze weten eerder wat ze moeten
doen om te bereiken wat ze willen.’
Determinanten van studiesucces
In zijn promotieonderzoek keek
arbeidspsycholoog Rutger Kappe naar determinanten van
studiesucces. Naast intelligentie bleken factoren als consciëntieusheid en
intrinsieke motivatie belangrijke determinanten voor succes en zelf een grotere
rol te spelen dan intelligentie zelf. Voor werksucces bleken competenties
belangrijker dan studiecijfers. Download hier
zijn proefschrift (achteraan is een Nederlandse samenvatting), welke hij op 29
november 2011 aan de Vrije Universiteit verdedigde.
Evaluatieschema Emoties &
Gedrag voor kinderen
Collega gz-psycholoog Francien de
Pree stelt een schema beschikbaar dat zij ontwikkeld heeft. In dit weekschema
kan per dagdeel aan de hand van 3 smileys worden
geregistreerd hoe ‘het’ is gegaan. De toepasbaarheid is breed en vooral
afhankelijk van de creativiteit van de gebruiker. Zo kan het gaan over hoe een
kind zich voelt (bij somberheid), of het goed is gegaan met bepaald gedrag
(denk aan temperamentvolle kinderen met impulsdoorbraken), of het gelukt is
zelf te denken aan het innemen van de medicijnen of op tijd klaar zijn om naar
school te vertrekken, en ga zo maar door. Bruibaar als registratieformulier of
in te passen in een beloningsprogramma. Download hier het
evaluatieschema met de smileys (PowerPoint bestand).
Geheugen
Soms doe je
wel eens geheugenonderzoek binnen je neuropsychologische diagnostiek en komt
daar een zwak geheugen uit naar voren, wat ook overeenkomt met de
vergeetachtigheid die je van ouders terughoort. Er is dan lang niet altijd
gelijk sprake van een geheugenstoornis, evenmin hoeft er iets mis te zijn in de
hersenen. Maar het feit is wel dat de jongere veel vergeet en daardoor in de
praktijk ook problemen ervaart. Samen met een oudere adolescent maakte ik een
aantal jaar geleden een document met informatie over het geheugen en vooral een
opsomming aan geheugenstrategieën waardoor hij in de praktijk zo min mogelijk
last ondervond van zijn zwakke geheugen. Gebruik de Tips bij
Geheugenproblemen naar eigen inzicht voor uw jongeren of jongvolwassenen
met geheugenproblemen. Veel van de genoemde strategieën kunnen ook handig zijn
voor jongeren met ADHD. Nadien vond ik op internet de gratis te downloaden pdf-versie van het boek Onvergetelijk
– geheugenoefeningen voor thuis, geschreven door collega’s Marianne Schmidt
en Nathalie van Kordelaar.
Ontspanningsoefeningen
U kunt hier
ontspanningsoefeningen downloaden voor kinderen, vooral gericht op de
basisschoolleeftijd. Er zijn twee oefeningen die los van elkaar gebruikt kunnen
worden. De oefeningen zijn in mp3-formaat (192 kbps),
waardoor kinderen ze makkelijk kunnen afspelen op hun mp3-speler of mobiele
telefoon. Afhankelijk van uw computer en de aanwezigheid van een programma om
deze bestanden af te spelen, kan het even duren voordat er iets gebeurt. Kies
dan via de rechtermuisknop voor ‘Doel opslaan als’ om het bestand op een
zelfgekozen locatie op te slaan.
-
De eerste
oefening (9:59 minuten) maakt gebruik van progressieve spierrelaxatie volgens
de Jacobson-methode (download hier).
-
De tweede oefening
(7:13 minuten) is een verbeeldingsoefening. Het kind krijgt een verhaal te
horen waarin het imaginair wordt meegenomen naar een tropisch strand.
Tussendoor wordt de ademhaling gereguleerd (download hier).
De oefeningen zijn ingesproken
door Yaron Kaldenbach. Stimuleer kinderen om er iets leuks of bijzonders van te
maken, door het bijvoorbeeld samen met de ouders of een vriendinnetje te doen.
Veel kinderen vinden het prachtig om het daarna te imiteren en bij de ouders te
doen, die dan natuurlijk laten merken dat ze er heel ontspannen en rustig van
worden.
Ruwe testgegevens archiveren
Sinds een aantal jaar zijn ruwe
testgegevens (uw WISC-III boekje, ingevulde vragenlijsten, diagnostische
tekeningen, enz. enz.) gewoon onderdeel van het dossier en daarmee onderhevig
aan de rechten en plichten die ten aanzien van de dossiervoering gelden (enige
uitzondering is dat men geen recht op kopie heeft i.v.m. auteursrechten en waardevermindering
van testmateriaal en evt. ongeoorloofde toepassing ervan). Dit betekent dat u
de ruwe testgegevens net zolang moet bewaren als de rest van het dossier. Omdat
dossiers tegenwoordig vaak digitaal zijn en het zeer veel werk is om alle ruwe
testgegevens te scannen, kunnen deze apart worden gearchiveerd in enveloppen.
Het is wel belangrijk dat hier allerlei gegevens opstaan, zoals naam en geboortedatum
van de cliënt, testdatum en naam van de onderzoeker, enz. Om efficiëntie te
bevorderen kunt u enveloppen laten bedrukken, zodat onderzoekers minder hoeven
in te vullen en niets kunnen vergeten. Download hier
een voorbeeld. De wettelijke bewaartermijn van 15 jaar geldt alleen als u onder
de WGBO valt (bijv. de GGZ en somatische gezondheidszorg). Bij twijfel kunt u
het beste contact zoeken met de jurist van uw beroepsvereniging.
Signaleringsplan
Zowel op crisisafdelingen, op
leefgroepen als bij thuiswonende kinderen/jongeren die speciale zorg vragen,
worden signaleringsplannen gebruikt. Hierin kun je voor verschillende
gemoedstoestanden aangeven wat de signalen voor jezelf en je omgeving zijn en
wat er dan concreet gedaan moet worden. Download hem hier, met dank aan collega
Tineke Spruijt.
Stopwatch
zonder piepjes en klikjes
Wees gerust: ik heb er geen
aandelen in en krijg ook geen provisie, maar wil u evenwel belangeloos attenderen
op het bestaan van de Hanhart
Sprint stopwatch, die niet alleen pieploos is, maar evenmin een klikgeluid
maakt bij gebruik (zachte grijze drukknopjes). En dat is niet geheel
onbelangrijk bij het testen van kinderen waarbij tijdsregistratie niet mag
interfereren en soms zelfs niet bekend mag worden gemaakt. Op internet zijn
tientallen webwinkels waar u deze stopwatch kunt kopen. Let op: de verzendkosten
zijn vaak aanzienlijk en onafhankelijk van de grootte van de bestelling, dus
meerdere stopwatches tegelijk bestellen is goedkoper. Ik heb contact gezocht
met de webwinkel waar ik zelf enkele jaren geleden naar tevredenheid deze
stopwatch kocht en hen gevraagd of ik in ruil voor verwijzing naar hen mensen
korting kan laten krijgen bij de bestelling. Dat is gelukt! Indien u bij www.schoolsport.nl deze stopwatch bestelt
(via het zoekvenstertje vindt u deze stopwatch makkelijk) en bij ‘opmerkingen’
vermeldt ‘via Apollo Praktijk’ dan heeft men mij toegezegd u geen verzendkosten
te zullen rekenen, wat neerkomt op ruim een tientje besparing. Ik hoor graag uw
ervaringen.
.jpg){kind=link}
Maar u kunt natuurlijk ook gewoon
zelf het piepje uit uw stopwatch verwijderen of dit bij een juwelier laten
doen. Schroef de stopwatch open en verwijder het gouden plaatje (of plak er een
plakbandje overheen). Uiteraard alles op eigen risico…
Tics
Binnen mijn werk
zie ik veel kinderen met tics/Gilles de la Tourette. De behandelrichtlijnen bij
kinderen schrijven voor om in eerste instantie cognitieve gedragstherapie te
doen, zo nodig in tweede instantie aangevuld met medicatie. Binnen de CGT zijn
exposure met responsepreventie en ‘habit reversal’ bewezen effectieve methoden.
Voor kinderen heb ik een tekst gemaakt waarin ze informatie krijgen over tics
en wat ze van de behandeling volgens ‘habit reversal’ kunnen verwachten (inhoud
en effecten). Download hier het Stappenplan
‘Tics de baas’ met de uitleg voor kinderen.
Link gerust naar deze website. Informatie mag echter niet
zonder voorafgaande schriftelijke toestemming worden gepubliceerd/overgenomen
op andere websites dan www.apollopraktijk.nl
of worden aangepast (in welke vorm dan ook) zonder voorafgaande schriftelijke
toestemming van Yaron Kaldenbach. Ook is het niet toegestaan de
bronvermelding/auteur weg te laten, waardoor de suggestie kan worden gewekt dat
iemand anders de bestanden op deze website heeft ontwikkeld. Voor zover het
bestanden betreft waarvan Yaron Kaldenbach het copyright bezit, is het wel
toegestaan deze te downloaden en intern op een centrale server/schijf van een
instelling te zetten, voor intern gebruik. In dat geval wordt u wel aangeraden
regelmatig te checken op de website of er recentere versies zijn verschenen en
u kosteloos te abonneren op de WISC-III updates via ykaldenbach@hotmail.com. Bij
belangrijke WISC-III updates ontvangt u dan een e-mail melding. Ook is het
toegestaan om de bestanden van Yaron Kaldenbach via e-mail in ongewijzigde vorm
verder te verspreiden (als het om grotere groepen geadresseerden gaat, dan
graag even vooraf overleg). Los van auteursrechtelijke redenen is het
belangrijk dat de kwaliteit van de geboden informatie gewaarborgd blijft en dit
kan niet langer worden gegarandeerd als anderen dingen aanpassen. Door één
centraal podium te houden waar de informatie wordt gedeeld (deze website), kan
iedereen erop vertrouwen dat men hier de meest recente versies vindt waarin
verbeteringen t.a.v. evt. eerdere versies zijn aangebracht.